Κάθε δεκαετία αφήνει πίσω της ένα αρωματικό αποτύπωμα. Δεν φορούσαν όλοι πατσουλί τη δεκαετία του ’70 ούτε όλα τα αρώματα του ’90 μύριζαν θάλασσα. Υπήρχαν, όμως, κυρίαρχες ιδέες: κοινωνικές αλλαγές, νέα υλικά, διαφορετική εικόνα για το φύλο και την πολυτέλεια. Από τις πράσινες και γήινες συνθέσεις του ’70 μέχρι τους καθαρούς μόσχους και τις μεγάλες εμπορικές επιτυχίες των 2000, η ιστορία εξηγεί γιατί πολλά σημερινά αρώματα μας φαίνονται ταυτόχρονα καινούργια και οικεία.
Γιατί μια εποχή αποκτά συγκεκριμένη μυρωδιά
Η αρωματοποιία δεν εξελίσσεται μόνη της. Επηρεάζεται από τη μόδα, τη μουσική, την αρχιτεκτονική, την οικονομία και τον τρόπο που μια κοινωνία φαντάζεται τον σύγχρονο άνθρωπο. Ταυτόχρονα, νέα αρωματικά μόρια ανοίγουν δρόμους που προηγουμένως δεν υπήρχαν. Μια θαλασσινή αίσθηση ή η μυρωδιά καραμελωμένης ζάχαρης μπορούν να γίνουν ο πυρήνας μιας ολόκληρης νέας κατηγορίας.
Οι δεκαετίες είναι χρήσιμοι φακοί, όχι αυστηρά κουτιά. Οι τάσεις αλληλεπικαλύπτονται και συχνά ξεκινούν πριν από το ημερολογιακό όριο. Αυτό που αλλάζει είναι το ποια ιδέα περνά από την πρωτοπορία στην καθημερινότητα.
Δεκαετία του ’70: γη, πράσινο και απελευθέρωση
Το πατσουλί συνδέθηκε έντονα με την αντικουλτούρα της εποχής, αλλά η δεκαετία δεν ήταν μόνο «γη και χίπις». Το Chanel N°19, που κυκλοφόρησε το 1970, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της πράσινης λουλουδάτης κατεύθυνσης, ενώ το Aromatics Elixir της Clinique, από το 1971, συνδύαζε βέτιβερ, βρύα δρυός, πατσουλί και τριαντάφυλλο σε μια πολύ διαφορετική, πιο σκοτεινή εκδοχή της εποχής.
Την ίδια περίοδο η αγορά αρώματος διευρυνόταν και οι οίκοι μόδας αποκτούσαν ολοένα μεγαλύτερη παρουσία στην καθημερινή λιανική. Πράσινες συνθέσεις, συπρέ, αρωματικές φτέρες, δέρματα και ξύλα συνυπήρχαν· η δεκαετία είχε περισσότερα από ένα πρόσωπα.
Δεκαετία του ’80: ένταση και παρουσία
Η αισθητική του ’80 αγαπούσε την υπερβολή: έντονα χρώματα, μεγάλοι όγκοι, εμφανής επιτυχία. Στα αρώματα αυτό μεταφράστηκε σε πλούσια μπουκέτα λευκών λουλουδιών, μπαχαρικά, ρητίνες, ισχυρή προβολή και σύνθεση που γέμιζε τον χώρο πριν ακόμη εμφανιστεί ο άνθρωπος.
Δεν ήταν όλα βαριά, αλλά πολλές από τις εμπορικές επιτυχίες της δεκαετίας επένδυσαν συνειδητά στην παρουσία. Το Poison του Dior, που δημιουργήθηκε το 1985, έγινε ένα από τα αναγνωρίσιμα σύμβολα αυτής της πιο πυκνής, κεχριμπαρένιας και λουλουδάτης αισθητικής. Αυτό δεν σημαίνει ότι «όλα τα ’80s μύριζαν έτσι»· δείχνει όμως πόσο αποδεκτή ήταν τότε μια σύνθεση που ήθελε να γίνεται αισθητή.
Δεκαετία του ’90: καθαρότητα, νερό και τα πρώτα γκουρμέ
Μετά την ένταση, ήρθε η επιθυμία για καθαρές γραμμές. Εσπεριδοειδή, πράσινο τσάι, διάφανα λουλούδια και μόσχοι ταίριαξαν με τη μινιμαλιστική αισθητική. Η ιδέα του αρώματος χωρίς αυστηρό διαχωρισμό σε «ανδρικό» και «γυναικείο» βγήκε δυναμικά στο προσκήνιο, αν και φυσικά άνθρωποι φορούσαν ανέκαθεν ό,τι τους άρεσε.
Ταυτόχρονα, νέα υλικά έκαναν δυνατή μια πολύ πιο πειστική εντύπωση νερού και θαλασσινού αέρα. Η Calone, για παράδειγμα, έγινε βασικό υλικό της υδάτινης τάσης των ’90s. Το L’Eau d’Issey έδωσε το 1992 μια εμβληματική υδάτινη-λουλουδάτη εκδοχή, ενώ το CK One του 1994 έκανε την ιδέα του αρώματος χωρίς αυστηρό διαχωρισμό φύλου μαζικό πολιτισμικό φαινόμενο. Στον αντίθετο πόλο, το Angel του Mugler, επίσης από το 1992, άνοιξε τον δρόμο στη σύγχρονη gourmand κατεύθυνση με πραλίνα, γλυκές εντυπώσεις και πατσουλί. Η δεκαετία δεν διάλεξε ανάμεσα στο καθαρό και στο γλυκό· έκανε και τα δύο ισχυρές εμπορικές γλώσσες.
Δεκαετία του 2000: μεγάλες επιτυχίες και νέα ανεξάρτητη σκηνή
Οι ιδέες του ’90 έγιναν πιο προσιτές και πιο εμπορικές. Θαλασσινή φρεσκάδα, φρουτώδη λουλούδια, καθαροί μόσχοι και γλυκές βάσεις εμφανίστηκαν σε αρώματα με παγκόσμια απήχηση. Το πατσουλί επέστρεψε λειασμένο και συχνά συνδυασμένο με γκουρμέ νότες.
Την ίδια στιγμή η ανεξάρτητη και εξειδικευμένη σκηνή απέκτησε μεγαλύτερη ορατότητα. Οι Editions de Parfums Frédéric Malle ξεκίνησαν το 2000 με έμφαση στην ταυτότητα του αρωματοποιού, ενώ το Le Labo και το Byredo ιδρύθηκαν το 2006, με διαφορετικές αλλά σαφώς πιο επιμελημένες και προσωπικές προσεγγίσεις στο άρωμα. Έτσι τα 2000 δεν ήταν μόνο εποχή μεγάλων εμπορικών λανσαρισμάτων· ήταν και περίοδος όπου το κοινό άρχισε να έχει περισσότερη πρόσβαση σε εναλλακτικούς τρόπους δημιουργίας και παρουσίασης ενός αρώματος.
Γιατί οι παλιές ιδέες επιστρέφουν
Οι τάσεις δεν επαναλαμβάνονται φωτογραφικά. Επανέρχονται με νέα υλικά, άλλες αναλογίες και διαφορετικές κοινωνικές ευαισθησίες. Ένα σημερινό άρωμα μπορεί να δανειστεί τολμηρά λουλούδια από το ’80, αλλά να τα κάνει πιο διάφανα. Μπορεί να πάρει το υδάτινο στοιχείο του ’90 και να το συνδυάσει με αλμυρά ορυκτά ή ξύλα. Μπορεί να κρατήσει τη γλυκύτητα των 2000 και να προσθέσει πικρές, καπνισμένες νότες.
Η γνώση της ιστορίας μάς βοηθά να περιγράψουμε τι μας αρέσει. Αν λες «μου αρέσουν τα καθαρά αρώματα του ’90» ή «θέλω τη δύναμη του ’80 χωρίς την υπερβολή», έχεις ήδη δώσει πολύ πιο χρήσιμη κατεύθυνση από το γενικό «θέλω κάτι ωραίο». Αν θέλεις να εμβαθύνεις σε δύο από τις σημαντικότερες αλλαγές των ’90s και των 2000s, δες τον οδηγό για τα gourmand αρώματα και τον οδηγό για το τι σημαίνει niche άρωμα.
Συχνές ερωτήσεις
Τα παλιά αρώματα μύριζαν πιο δυνατά;
Πολλές δημοφιλείς συνθέσεις του ’80 είχαν έντονο χαρακτήρα, αλλά δεν ισχύει για κάθε άρωμα. Επίσης, οι σύγχρονες αναδιατυπώσεις μπορεί να διαφέρουν από την αρχική έκδοση.
Πότε εμφανίστηκαν τα υδάτινα αρώματα;
Οι σχετικές αρωματικές ύλες υπήρχαν νωρίτερα, αλλά η υδάτινη και θαλασσινή αισθητική έγινε μεγάλη εμπορική τάση στα τέλη του ’80 και κυρίως τη δεκαετία του ’90.
Πότε γεννήθηκαν τα γκουρμέ αρώματα;
Η ιδέα της γλυκιάς μυρωδιάς είναι παλιότερη, όμως η γκουρμέ οικογένεια ως σύγχρονη, αναγνωρίσιμη τάση συνδέεται στενά με τις αρχές της δεκαετίας του ’90.
Έχει νόημα να αγοράσω ένα παλιό άρωμα σήμερα;
Ναι, αν σου αρέσει η σημερινή του έκδοση. Μην βασίζεσαι μόνο στη νοσταλγία ή στις παλιές κριτικές, επειδή η φόρμουλα, οι πρώτες ύλες και η παραγωγή μπορεί να έχουν αλλάξει.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Chanel — N°19, 1970
- Clinique — Aromatics Elixir, 1971
- Dior — Poison: επίσημη σελίδα του αρώματος και οσφρητικό προφίλ
- dsm-firmenich — Calone και η υδάτινη τάση των 1990s
- Issey Miyake — L’Eau d’Issey
- Calvin Klein — CK One, 1994
- Mugler — Angel, 1992 και η gourmand κατεύθυνση
- Editions de Parfums Frédéric Malle — ίδρυση το 2000
- Le Labo — ίδρυση το 2006
- Byredo — ίδρυση το 2006
0 σχόλια