Το projection ενός αρώματος είναι το πόσο έντονα γίνεται αντιληπτό γύρω από το σώμα όσο το φοράς. Δεν είναι το ίδιο με τη διάρκεια και δεν είναι ακριβώς το ίδιο με το sillage. Ένα άρωμα μπορεί να έχει αισθητή παρουσία γύρω σου για την πρώτη ώρα και μετά να «κάθεται» πιο κοντά στο δέρμα, ενώ εξακολουθεί να μυρίζει για αρκετές ώρες.
Ο όρος χρησιμοποιείται ευρέως στην αρωματοποιία και στην κοινότητα των αρωμάτων, αλλά δεν αποτελεί τυποποιημένη μέτρηση με έναν επίσημο αριθμό σε εκατοστά ή μέτρα. Στην πράξη περιγράφει την αρωματική «ακτίνα» που δημιουργείται γύρω από τον άνθρωπο που φορά το άρωμα.
Τι είναι το projection στα αρώματα;
Για να γίνει ένα άρωμα αντιληπτό από κάποιον που βρίσκεται δίπλα σου, μέρος των πτητικών συστατικών του πρέπει να περάσει από το δέρμα ή τα ρούχα στον αέρα. Εργαστηριακές μελέτες για αρώματα έχουν πράγματι μετρήσει αυτή την απελευθέρωση μέσω του αέρα πάνω από το δέρμα — τον αέρα ακριβώς πάνω από το δέρμα, αυτό που στην εργαστηριακή ανάλυση ονομάζεται headspace — και δείχνουν ότι διαφορετικά αρωματικά μόρια εξατμίζονται και διαχέονται με διαφορετικό τρόπο.
Αυτό που ονομάζουμε projection είναι η αισθητηριακή πλευρά αυτού του φαινομένου: πόσο εύκολα και σε τι «ζώνη» γύρω σου αντιλαμβάνεται κάποιος το άρωμα σε μια δεδομένη στιγμή.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να φανταζόμαστε ένα άρωμα σαν κύκλο σταθερής ακτίνας. Η ένταση μεταβάλλεται συνεχώς καθώς εξελίσσεται η σύνθεση, εξατμίζονται διαφορετικά υλικά και αλλάζουν οι συνθήκες γύρω σου.
Projection, sillage και διάρκεια: ποια είναι η διαφορά;
Οι τρεις όροι σχετίζονται, αλλά απαντούν σε διαφορετική ερώτηση.
- Projection: πόσο αισθητή είναι η παρουσία του αρώματος γύρω από το σώμα όσο βρίσκεσαι στον ίδιο χώρο.
- Sillage: το αρωματικό ίχνος που δημιουργείται καθώς κινείσαι και αφήνεις πίσω σου αρωματισμένο αέρα.
- Διάρκεια: για πόσο χρόνο το άρωμα παραμένει αντιληπτό πάνω στο δέρμα ή στο υλικό όπου εφαρμόστηκε.
Ένα άρωμα μπορεί να έχει μεγάλη διάρκεια και σχετικά ήπιο projection. Μπορεί επίσης να ανοίγει με έντονη παρουσία και μετά από λίγο να γίνεται πιο κοντινό, χωρίς να έχει εξαφανιστεί. Γι’ αυτό το «κρατάει πολύ» και το «μυρίζει από μακριά» δεν είναι συνώνυμα.
Αν θέλεις να δεις πιο αναλυτικά τη διαφορά με το αρωματικό ίχνος, έχουμε ξεχωριστό οδηγό για το τι είναι το sillage στα αρώματα.
Από τι εξαρτάται το projection;
Από τη σύνθεση του αρώματος
Η σύνθεση είναι ο βασικός παράγοντας. Κάθε αρωματικό υλικό έχει διαφορετικές φυσικοχημικές ιδιότητες και διαφορετικό οσφρητικό αντίκτυπο. Ορισμένα υλικά χρησιμοποιούνται από τους αρωματοποιούς ακριβώς επειδή ενισχύουν τη διάχυση, τον όγκο ή την αίσθηση ότι το άρωμα «ακτινοβολεί» γύρω από το σώμα σε μια σύνθεση. Επίσημα τεχνικά δελτία της Givaudan και της IFF, για παράδειγμα, περιγράφουν συγκεκριμένα αρωματικά μόρια ως ιδιαίτερα ικανά να διαχέονται στον αέρα ή ως υλικά που ενισχύουν τη διάχυση μιας σύνθεσης.
Αυτό είναι πιο ακριβές από το να λέμε ότι «το ουντ», «ο μόσχος» ή «το κεχριμπάρι» δίνουν πάντα ισχυρό projection. Αυτές είναι ευρείες οσφρητικές περιγραφές και μπορούν να προκύπτουν από πολύ διαφορετικά υλικά. Η πραγματική συμπεριφορά εξαρτάται από τη συγκεκριμένη σύνθεση και όχι μόνο από το όνομα μιας νότας στη λίστα.
Από την ποσότητα και τη συγκέντρωση — αλλά όχι γραμμικά
Μεγαλύτερη ποσότητα αρώματος πάνω στο δέρμα σημαίνει ότι υπάρχει περισσότερο αρωματικό υλικό διαθέσιμο να περάσει στον αέρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άρωμα υψηλής συγκέντρωσης θα προβάλλεται περισσότερο από κάθε ελαφρύτερη σύνθεση.
Ένα Extrait de Parfum είναι συνήθως πιο συμπυκνωμένο, αλλά η συγκέντρωση δεν προβλέπει από μόνη της την ακτίνα προβολής. Η αναλογία των υλικών, η πτητικότητα και ο συνολικός σχεδιασμός της σύνθεσης έχουν μεγαλύτερη αξία από έναν αριθμό μόνο του.
Από το δέρμα
Το ίδιο άρωμα μπορεί να συμπεριφέρεται διαφορετικά σε δύο ανθρώπους. Πρόσφατη μελέτη σε εθελοντές έδειξε ότι η απελευθέρωση αρωματικών μορίων από το δέρμα επηρεάζεται τόσο από τις ιδιότητες των ίδιων των μορίων όσο και από παραμέτρους όπως η ενυδάτωση, η τραχύτητα της επιφάνειας και η διαδερμική απώλεια νερού.
Άρα η φράση «σε μένα δεν ανοίγει το ίδιο» δεν είναι απαραίτητα εντύπωση. Υπάρχουν πραγματικοί παράγοντες της επιδερμίδας που μπορούν να μεταβάλουν το πώς απελευθερώνεται μια σύνθεση στον αέρα.
Από τη θερμοκρασία και την κίνηση του αέρα
Η εξάτμιση και η μεταφορά πτητικών ουσιών επηρεάζονται από το περιβάλλον. Σε εργαστηριακά πρωτόκολλα για αρώματα, η θερμοκρασία και η ροή αέρα ελέγχονται ακριβώς επειδή μπορούν να αλλάξουν το πόσο υλικό περνά στον αέρα πάνω από την επιφάνεια όπου εφαρμόστηκε.
Στην καθημερινή χρήση αυτό σημαίνει ότι το ίδιο άρωμα μπορεί να δίνει διαφορετική αίσθηση σε έναν ζεστό εξωτερικό χώρο, σε ένα κλιματιζόμενο γραφείο ή κάτω από βαριά ρούχα. Δεν υπάρχει ένας σταθερός αριθμός projection που ισχύει παντού.
Τι σημαίνει «έντονη προβολή»;
Στην πράξη σημαίνει ότι το άρωμα γίνεται εύκολα αντιληπτό από τους γύρω σου χωρίς να χρειάζεται να έρθουν πολύ κοντά. Δεν υπάρχει όμως καθολικό όριο του τύπου «πάνω από δύο μέτρα = strong projection».
Τέτοιοι αριθμοί χρησιμοποιούνται συχνά σε κριτικές για να δώσουν μια πρόχειρη αίσθηση κλίμακας, αλλά δεν είναι εργαστηριακό πρότυπο. Η αντίληψη της έντασης εξαρτάται από τον χώρο, τον αέρα, τη θερμοκρασία, τον άνθρωπο που μυρίζει και την ώρα που έχει περάσει από την εφαρμογή.
Γι’ αυτό έχει περισσότερο νόημα να μιλάμε για χαμηλό, μέτριο ή έντονο projection σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή παρά για μία μόνιμη «ακτίνα» ενός αρώματος.
Γιατί μερικές φορές δεν μυρίζεις το άρωμά σου ενώ οι άλλοι το μυρίζουν;
Ένας λόγος μπορεί να είναι η οσφρητική προσαρμογή. Με συνεχή ή επαναλαμβανόμενη έκθεση στην ίδια οσμή, η αντιλαμβανόμενη ένταση μπορεί να μειωθεί, παρότι η οσμή εξακολουθεί να υπάρχει στο περιβάλλον. Η βιβλιογραφία της όσφρησης περιγράφει αυτό το φαινόμενο εδώ και δεκαετίες.
Αυτό έχει πρακτική σημασία όταν αξιολογείς projection: η δική σου μύτη δεν είναι πάντα ο καλύτερος «μετρητής» μετά από ώρες συνεχούς έκθεσης. Αν θέλεις πιο αξιόπιστη εικόνα, ρώτησε κάποιον άλλο αν αντιλαμβάνεται το άρωμα σε φυσιολογική απόσταση, χωρίς να του πεις πρώτα τι περιμένεις να μυρίσει.
Πώς να δοκιμάσεις το projection ενός αρώματος σωστά
Δεν χρειάζεται εργαστήριο. Χρειάζεται απλώς να περιορίσεις τις μεταβλητές.
- Χρησιμοποίησε την ίδια ποσότητα κάθε φορά. Αν συγκρίνεις δύο αρώματα, μην ψεκάσεις δύο φορές το ένα και έξι το άλλο.
- Δώσε χρόνο στο άνοιγμα. Αξιολόγησέ το ξανά μετά από περίπου μία ώρα και αργότερα μέσα στη μέρα. Το projection συνήθως δεν μένει ίδιο.
- Κάνε τη δοκιμή σε παρόμοιες συνθήκες. Η σύγκριση μέσα σε κλειστό χώρο με μια δοκιμή έξω στον αέρα δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.
- Ζήτησε δεύτερη γνώμη. Η οσφρητική προσαρμογή μπορεί να σε κάνει να υποεκτιμήσεις την παρουσία του αρώματος.
- Μη βασίζεσαι μόνο στο δοκιμαστικό χαρτί. Το χαρτί είναι χρήσιμο για να γνωρίσεις μια σύνθεση, αλλά η απελευθέρωση από το δέρμα δεν είναι ταυτόσημη με την απελευθέρωση από μια αδρανή επιφάνεια.
Πόσο projection είναι «καλό»;
Όσο ταιριάζει στον τρόπο που θέλεις να φοράς το άρωμά σου.
Σε γραφείο, μέσα μεταφοράς, ιατρείο ή μικρό εστιατόριο, ένα πολύ επιθετικό αρωματικό νέφος μπορεί να γίνει κουραστικό για τους γύρω σου. Σε μια βραδινή έξοδο ή σε μεγαλύτερο χώρο μπορεί να θέλεις περισσότερη παρουσία. Και για καθημερινή χρήση, αρκετοί προτιμούν ένα άρωμα που γίνεται αντιληπτό όταν πλησιάζεις, χωρίς να προηγείται της παρουσίας σου.
Το projection, επομένως, δεν είναι βαθμολογία ποιότητας. Είναι χαρακτηριστικό συμπεριφοράς. Το σωστό ερώτημα δεν είναι «ποιο άρωμα προβάλλεται περισσότερο;», αλλά «πόση παρουσία θέλω να έχει το άρωμά μου εκεί όπου θα το φορέσω;».
Αν το βασικό σου κριτήριο είναι να παραμένει το άρωμα για πολλές ώρες, δες τον οδηγό μας για το πώς να διαλέξεις άρωμα που να διαρκεί όλη την ημέρα. Για πρακτικές εφαρμογής, υπάρχει ξεχωριστά ο οδηγός πώς να κρατάει περισσότερο το άρωμα.
Συχνές ερωτήσεις
Ένα Extrait de Parfum έχει πάντα μεγαλύτερο projection;
Όχι. Είναι συνήθως πιο συμπυκνωμένο, αλλά το projection εξαρτάται από τη συνολική σύνθεση και τα υλικά που την αποτελούν. Ένα Extrait μπορεί να είναι πολύ επίμονο και ταυτόχρονα να μένει σχετικά κοντά στο δέρμα.
Περισσότεροι ψεκασμοί σημαίνουν μεγαλύτερο projection;
Η μεγαλύτερη ποσότητα αυξάνει το αρωματικό υλικό που εφαρμόζεται και μπορεί να ενισχύσει την αρχική παρουσία. Δεν υπάρχει όμως ένας σωστός αριθμός ψεκασμών για όλα τα αρώματα και όλες τις περιστάσεις. Η υπερβολική εφαρμογή μπορεί απλώς να γίνει ενοχλητική.
Υπάρχουν συγκεκριμένες νότες που εγγυώνται δυνατό projection;
Όχι με βάση το όνομα της νότας μόνο. Οι όροι «amber», «musk», «oud» ή «woody» μπορούν να αντιστοιχούν σε πολύ διαφορετικά φυσικά και συνθετικά υλικά. Αυτό που έχει σημασία είναι η πραγματική σύνθεση και ο τρόπος με τον οποίο τα υλικά της συνεργάζονται.
Γιατί το projection πέφτει μετά την πρώτη ώρα;
Είναι φυσιολογικό η σύνθεση να αλλάζει καθώς εξατμίζονται τα πιο πτητικά συστατικά. Ταυτόχρονα, η δική σου αντίληψη μπορεί να μειώνεται λόγω οσφρητικής προσαρμογής. Η πτώση στην αντιλαμβανόμενη ένταση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άρωμα έχει πάψει να υπάρχει.
Πώς να συγκρίνεις την προβολή στην πράξη
Για ουσιαστική σύγκριση, φόρεσε ένα άρωμα κάθε φορά και κράτησε παρόμοιο αριθμό ψεκασμών και συνθήκες. Το Bleu Charm, το Hypnotic Vanilla και το Terra Essence προσφέρουν διαφορετικά προφίλ για μια τέτοια δοκιμή. Έτσι αξιολογείς την προβολή ως συμπεριφορά της σύνθεσης και όχι ως υπόσχεση της ετικέτας.
Πηγές και μεθοδολογία
Για τον οδηγό χρησιμοποιήθηκαν επιστημονικές μελέτες για την απελευθέρωση και εξάτμιση αρωματικών μορίων από το δέρμα, βιβλιογραφία για την οσφρητική προσαρμογή και τεχνικά δεδομένα από μεγάλους οίκους αρωματικών υλών. Ο όρος «projection» χρησιμοποιείται εδώ ως περιγραφικός όρος της αντιληπτής διάχυσης ενός αρώματος και όχι ως τυποποιημένη εργαστηριακή μονάδα μέτρησης.
- International Journal of Cosmetic Science / PubMed — Headspace analysis of perfume ingredients diffusing from skin
- International Journal of Cosmetic Science / PubMed — Fragrance molecular and skin properties and their effect on evaporation
- Talanta / PubMed — Measurement of fragrance evaporation from skin and model surfaces
- Givaudan — Jasmonyl™, παράδειγμα αρωματικού υλικού με τεχνικά δεδομένα για diffusion και tenacity
- IFF — Orionide™ Oliffac™, παράδειγμα υλικού σχεδιασμένου για diffusion και substantivity
- Chemical Senses / PubMed — Psychophysical characteristics of olfactory adaptation
Μπορείς να εξερευνήσεις όλα τα αρώματα τύπου All the Way και να επιλέξεις όχι μόνο με βάση την ένταση, αλλά και με βάση τον χαρακτήρα και την περίσταση για την οποία προορίζονται.
0 σχόλια